COVID-19

Chữa trị F0: Đừng quá tập trung vào đỉnh tháp

✍️ Bác sĩ Nguyễn Đình Tuấn, viết

ĐỪNG QUÁ TẬP TRUNG VÀO ĐỈNH THÁP :

  1. Ca cấp cứu đêm qua :

B/n Nam 67 tuổi, 75kg, tiền sử cao huyết áp, có biểu hiện sốt, ho cách đây 4 ngày.

  • 15h xác định dương tính qua sàng lọc tại địa phương nên được đưa vào khu cách ly tập trung là trường tiểu học Nguyễn Văn Nở, P. Linh Xuân, Q. Thủ Đức
  • 17h: Có biểu hiện khó thở, ho ít, không sốt thì người nhà có DT cho tôi và chuyển cho tôi 1 cái clip là SpO2 quanh mức 69-70%.
  • Người nhà xin chuyển vào BV thì BS báo “hiện không có nơi nào nhận, nếu người nhà tìm được chỗ nào nhận thì tự chuyển, địa phương sẵn sàng hổ trợ xe đưa đi… “.
  • Và bằng các mối quan hệ, tôi cũng đã liên hệ qua 5 BV, kể cả các BV Dã chiến nhưng không BV nào chịu nhận và cũng cùng 1 thông điệp: “đã full, không thể nhận bệnh, chỉ nhận bệnh khi từ địa phương đã đăng ký… “.
  • 17h27: B/n khó thở dữ dội, tức ngực, ho tăng… và lúc này thì BS cũng đã ra về vì nghe đâu ban đêm sẽ không có BS (vì đây chỉ là cơ sở tập trung F0 để trung chuyển chứ không phải BV Dã Chiến).
  • 17h29 : SpO2 còn 65%. Cấp bách quá nên tôi đã hỏi ở đó có thiết bị y tế gì thì may mắn là có bình Oxy và Canula nên hướng dẫn cho điều dưỡng và người nhà cho thở Oxy qua Canula 5 lít / phút.
  • Chỉ 5 phút sao thì SpO2 cải thiện lên 70% . Tôi cho tăng lên tối đa 10 lít/ phút (tôi biết chỉ định thở Oxy qua Canula tối đa 6 lít/ phút nhưng vẫn cho tăng liều vì còn hy vọng FiO2 tăng) nhưng cũng chỉ cải thiện SpO2 quanh con số 70-72%. Tôi muốn cho thở Ôxy qua Mask nhưng không có 1 cái Mask nào nên bất lực.
  • Cuối cùng tôi phải chạy qua BV để mượn tạm 2 cái Mask (loại có túi) và chạy từ Quận 1 sang Thủ Đức, qua 4 trạm kiểm soát trong cơn mưa tầm tã để chuyển Mask vào cho người nhà và hướng dẫn để cho b/n thở Oxy qua Mask.

Và đúng là chỉ sau khi úp Mask vào thì SpO2 lên ngay 80% và thở liên tục đến sáng nay thì SpO2 đã 92%.

  • 5h sáng nay người nhà báo lại đã được BV Dã Chiến số 8, đến chuyển đi và chỉ đi 1 mình b/n nên không có thông tin gì thêm.
  • Nhận định: Ca này nếu không can thiệp sớm thở oxy kịp thời để nâng SpO2 lên thì b/n tiến triển suy hô hấp, ngưng tim nguy cơ tử vong chỉ trong thời gian ngắn.

Ca này thì chắc có tổn thương phổi nhưng sẽ không cần can thiệp thở máy… và đương nhiên quản lý tiến triển suy hô hấp nhanh cần can thiệp sớm với ca bệnh như này thì tại các BV. Dã Chiến thuộc tầng 1, 2 đều làm tốt và hơn hết là người F0 khoẻ mạnh hoàn toàn có thể giúp theo dõi cho F0 nặng, giảm tải cho nhân viên y tế.

  1. Với bối cảnh hiện nay số ca F0 tại SG đã trên 80K, kịch bản 50K giường BV. Dã Chiến đã lỗi thời. Mô hình tháp 5 tầng với chiến lược “đánh chặn từ xa“ ở b/n rất nặng thuộc tầng 4, 5 thì cũng sẽ tăng thêm b/n F0 tại tầng 1, 2, 3.
  • BYT đã cử 10 GĐBV tuyến TƯ tăng cường cho SG cùng với việc thiết lập nhanh các BV hồi sức thuộc tầng 4, 5 nhưng chắc chắn điều này là khó khăn và không thể nhanh được vì còn phụ thuộc vào TTBYT (ECMO, máy thở, mornitor… ) và hạ tầng y tế đi kèm (hệ thống khí y tế…) cho dù là các BS, DD… hồi sức cấp cứu (ICU) tinh nhuệ từ các BV TW có hội tụ đông đủ nhưng vẫn phải phụ thuốc vào hạ tầng và TTBYT (?).
  • B/n F0 thuộc tầng 1, 2, 3 tiến triển bất thường suy hô hấp nhanh tại nhà, tại các khu cách ly tập trung và thậm chí tại các BV Dã Chiến là rất nhiều và chỉ cần chúng ta tập trung xử lý ngay ban đầu nhóm này thì sẽ giúp giảm áp lực bệnh lên tầng 4,5 và đặc biệt là giảm bớt gánh nặng theo dõi chăm sóc của nhân viên y tế đang quá tải tại các BV Hồi sức tầng 4, 5.
  1. CẦN CÓ CHIẾN LƯỢC ĐÚNG :
  • Nên tập trung mở mới và trang bị thêm cho các phòng cấp cưú và hồi sức tại tầng 1, 2, 3… ( Oxy, mask, máy thở không xâm lấn… thật đầy đủ) để ngăn chặn hơn 20.000 F0 từ đây sẽ hợp lý hơn vì khi ấy còn nhẹ và TTBYT hay nguồn lực BS, DD cũng tầm trung thì dễ hơn và những người F0 khoẻ cũng có thể cùng nhân viên y tế tham gia chăm sóc cho F0 nặng.
  • Phải tăng cường đội Bs, DD tinh nhuệ cho tầng 1, 2, 3 (không nên tập trung hết BS, DD Hồi sức giỏi cho tầng 4, 5 như hiện nay), đặc biệt tại mỗi nơi cần có 1 chỉ huy có kinh nghiệm chứ bây giờ đang tập trung hết vào đỉnh tháp thì không thể giảm nguy cơ tử vong ở phần chân tháp được.
  • Hãy nên sự thật nhìn nhận lại là các BV Dã Chiến với quy mô vài ngàn giường tại các chung cư, căn hộ… đã đưa vào tiếp nhận b/n cấp tốc vừa qua thì như “các trại thu dung F0“ để quản lý là chính, chứ chưa tổ chức tốt được hạ tầng y tế cho hồi sức, chưa có đủ các phòng với TTBYT tối thiểu cho ICU để đúng với tên gọi là BV nên cần nhất bây giờ là tập trung nguồn lực cho các nơi này (sẽ đầu tư đơn giản vì chỉ cần tối thiểu là đủ Ôxy, mask và máy thở không xâm lấn dễ sử dụng…).
  • Tổ chức tốt việc phân loại để không bị rối và đào tạo nhanh các tình nguyện viên, kể cả F0 khoẻ cách sơ cấp cứu cơ bản như sử dụng bình Oxy, gắn máy thở… Phải tăng cường năng lực và hiệu quả cho tầng 1,2,3 mới là mấu chốt vấn đề hiện nay.

——-

TÓM LẠI : Tôi xin khẳng định: Chiến lược tập trung cho đỉnh tháp hồi sức ca nặng là không sai nhưng đã bị dồn nhiều nguồn lực quá mà bỏ quên hệ thống phần đáy tháp:

  • Mỗi BV Dã Chiến tầng 1,2,3 phải có BS, DD có kinh nghiệm ICU, đảm bảo đủ Ôxy, thiết bị sơ cấp cứu ban đầu để tự xử lý tại chỗ, đánh chặn từ xa tại tuyến này, tránh chuyển biến nặng thêm sẽ là gánh nặng cho tuyến 4, 5.
  • Tập trung hơn nữa và nhất quán trong chỉ đạo việc xử lý phần gốc, đừng quá kỳ vọng vào việc làm tốt phần ngọn để giảm thiểu nguy cơ tử vong.

——

Mong sớm thành hiện thực để chúng ta sớm lại được la cà vỉa hè SG.