Du lịch

CẦU HIỀN LƯƠNG: CÓ THỂ BẠN CHƯA BIẾT.

Cầu Hiền Lương ra đời vào năm 1928. Trước đó muốn qua lại sông Bến Hải người ta chỉ có một cách là đi đò. Khi quyết định làm cầu, phủ Vĩnh Linh lúc ấy đã huy động người dân xây dựng.

Chiếc cầu rộng 2m, đóng bằng cọc sắt, chỉ dành cho người đi bộ, còn nếu đi bằng xe bò, xe ngựa hoặc ôtô phải qua phà.

Chiếc cầu tuy thô sơ nhưng đã đánh dấu một cột mốc lớn vào lịch sử giao thông Quảng Trị. Năm 1931 cầu được mở rộng hơn nhưng cũng vẫn chỉ dành cho người đi bộ.

Năm 1943 người Pháp cho nâng cấp chiếc cầu loại xe nhỏ có thể qua lại được. Trước nhu cầu giao thông vận tải (GTVT) ngày càng lớn, người Pháp quyết định xây dựng chiếc cầu này bằng bêtông cốt thép trên đoạn huyết mạch của con đường thiên lý Bắc – Nam vào năm 1950.

Đặc biệt ý đồ của họ là muốn phục vụ mục đích quân sự ở chiến trường Trị Thiên bởi lúc này cuộc kháng chiến chống Pháp đã bước vào giai đoạn ác liệt. Cầu dài 162m, rộng 3,6m, trọng tải 10 tấn. Nhưng chỉ hai năm sau chiếc cầu bị Việt Minh đánh sập.

Tháng 5-1952 người Pháp lại xây cầu này hoành tráng hơn với chiều dài 178m, rộng 4m, trọng tải 18 tấn. Cầu được chia làm hai phần, mỗi bên dài 89m.

Sau Hiệp định Genève, cầu Hiền Lương nằm trên vĩ tuyến 17 được chọn làm ranh giới quân sự tạm thời, nhưng thay vì hai năm tổng tuyển cử thống nhất đất nước thì thời gian phải gấp mười lần như thế, đến năm 1973 chiếc cầu mới trở lại đúng vai trò của nó khi nối liền Bắc – Nam.

Cũng phải nói thêm rằng năm 1967 bom Mỹ đánh sập cầu này. Đến năm 1975 giang sơn thống nhất Nam – Bắc một nhà thì nỗi đau chia cắt không còn nghẹn lại ở mỗi đầu cầu. Năm 1996 trước tình hình chiếc cầu cũ ngày càng xuống cấp, Bộ GTVT quyết định xây dựng lại chiếc cầu mới nằm về phía tây chiếc cầu cũ.

Phục dựng cây cầu di tích này cũng nhiều chuyện để nói. Khi Bộ GTVT quyết định xây cầu mới, chiếc cầu cũ xây năm 1974 đứng trước một cuộc đấu tranh quyết liệt: giữ lại làm di tích hay phá đi và phục dựng một cây cầu y hệt cây cầu chứng tích của thập niên 1950-1960? Nhiều người bảo: Phục dựng y như cây cầu cũ hồi năm 1954 chắc gì tìm ra được các dầm thép nguyên bản?

Trong khi cây cầu xây năm 1974 vẫn mang ý nghĩa tượng trưng: đó là cây cầu chứng kiến thời khắc đất nước thống nhất vào năm 1975. Dĩ nhiên làm di tích, phục dựng được một cây cầu nguyên bản là vô cùng ý nghĩa.

Cuối cùng thì toàn ngành GTVT đã vào cuộc “truy lùng” tìm kiếm những nhịp dầm thép y như kết cấu cây cầu hồi năm 1954 nhằm lưu giữ một chứng tích đặc biệt trong hành trình thống nhất đất nước.

Để có được cây cầu giống với thiết kế ban đầu, gồm hai nhịp dầm thép Eiffel hai đầu mố và năm nhịp Bailey ở giữa, Bộ GTVT đã chỉ đạo các đơn vị ngành GTVT khắp cả nước nỗ lực tìm kiếm những nhịp cầu cũ đang còn lại trên địa bàn.

Nếu đúng như kiểu dáng của cây cầu cũ hiện còn lưu giữ trong hình ảnh tư liệu sẽ bằng mọi giá ưu tiên đưa về cho công trình phục chế cầu Hiền Lương. Riêng năm nhịp dầm dã chiến Bailey đã có tại Khu Quản lý đường bộ 4, khó nhất là tìm ra hai nhịp Eiffel. Sau bao nhiêu nỗ lực kiếm tìm, cuối cùng người ta cũng phát hiện hai nhịp dầm thép Eiffel đúng như người Pháp đã thiết kế cầu Hiền Lương năm xưa đang nằm tại…Sở GTVT Gia Lai.
Lệnh “điều động” đưa ngay hai nhịp dầm trên từ Gia Lai vượt cả ngàn cây số về tận Vinh để sửa sang gia cố đúng như nguyên trạng, sau đó chuyển vào Quảng Trị. Sau hơn một năm thi công, nguyên trạng chiếc cầu cũng đã được hoàn thành.