Góc nhìn

Đừng bắt con sống cuộc đời của người khác

Đến mùa tuyển sinh ĐH, tôi nhận được vài email hỏi thăm ngành IT cho con cháu. Hầu hết do lịch sự tôi đều trả lời chung chung.

Lý do không trả lời cụ thể là do ngoài việc tôi đã quá lạc hậu so với các cháu kể cả thế hệ bố mẹ của các cháu, mà tôi cũng không muốn cháu nào phải sống cuộc đời IT chui gầm bàn như tôi đã trải qua.

Có khi tôi phải trả lời thẳng, tại sao anh chị không bàn với cháu, xem cháu thích học gì, và xem khả năng cháu ra sao, hơn là tự tìm trường, tìm ngành cho cháu.

Trong xã hội từ phát triển đến đang phát triển đều có áp lực từ cuộc sống, công ăn việc làm, kiếm tiền, xung đột, chiến tranh, mâu thuẫn từ bé đến lớn.

Áp lực từ xã hội trọng bằng cấp, chạy chức, chạy quyền. Phải vào công an hay quân đội mới đảm bảo công ăn việc làm và lương cao trong khi hai ngành này chỉ tiêu tiền thuế. Dùng tiền thuế (kinh phí nhà nước cấp) chỉ có hạn mức.

Nước Mỹ đang kêu gọi giải tán cảnh sát mà cảnh sát mất việc thì không biết làm gì. Nhiều người lo học nghề gì đó nếu không muốn nhập đám vô gia cư.

Cứ cho là làm an ninh với lương khởi điểm 10 triệu/tháng thì sau lên tới tướng cũng chỉ 20 triệu theo ngạch trong ngành trong khi bên tư nhân với người giỏi thì 20tr chả là gì. Nếu “thu nhập khác nhiều hơn” chắc là có vấn đề, vì CA, quân đội kinh doanh gì đâu mà sinh lời.

Áp lực từ cha mẹ bắt con học ngành mà phụ huynh muốn hơn là để con chọn ngành con thích và có khả năng. Muốn giỏi lĩnh vực nào đều phải có đam mê, từ đam mê mới có hy vọng giỏi.

Cháu nào đam mê điều tra sẽ phát triển trong nghề an ninh, nhưng cháu nào chỉ đam mê chơi đề mà chọn vào ngành công an sẽ thành tướng mở trụ sở đánh bạc ngay ở VP bộ VA, nhưng nếu chọn nghề lập trình game điện tử lại thêm anh Hà Đông khác.

Nhưng để kiếm tiền nhiều nên chọn ngành nào mà mình có thể đứng trên đôi chân của mình hơn là dựa vào kinh phí người khác cấp. Giỏi về nông nghiệp có thể tạo giống cây trồng, lai tạo giống gà lợn mới, nhiều người mua sẽ được nhiều tiền. Giỏi về máy móc, thích thiết kế, nên theo xu hướng 4.0, lập trình thông minh, biết đâu hái ra tiền như Bill Gates hay Steve Jobs.

Đam mê không bàn chuyện tiền nong quá nhiều mà tự thân sự đam mê đó là hạnh phúc và thành công thì tiền bạc cũng tự đến. Thích tiền bạc thì hãy vào những ngành sáng tạo, càng có cái mới càng nhiều tiền. Ai “yên phận thủ thường, sáng cắp ô đi, chiều cắp ô về” hãy làm thuê cho nhà nước, cho các ông chủ, họ trả lương cho mình đủ sống là đời vui.

Các cháu không bao giờ nên chọn ngành học cho bố mẹ, ông bà vui lòng. Người già có cuộc đời của người già, cánh trẻ có ước mơ của tuổi trẻ. Người già lấy giấc mơ cách đây 50 năm “định hường” con trẻ đi theo, bắt tuổi 17 nghĩ như tuổi 71, là sai lầm vô phương cứu chữa. Kinh nghiệm chỉ có thể chia sẻ nhưng nhất định không thể là kim chỉ nam.

Quê tôi có người anh họ. 50 năm trước ông bố thấy tôi được đi nước ngoài, ông luôn lấy tôi làm gương cho con, anh Cua thế này, anh Cua thế kia. Ông làm tất cả vì muốn con học giỏi, nhưng ông con mải chơi, bỏ học.

Sau này anh ấy kinh doanh, ăn nên làm ra, có cơ nghiệp mấy chục tỷ, đi xe hơi xịn. Tết về chén chú chén anh, tôi bảo anh, may mà anh không theo gương tôi đi học IT, bây giờ như tôi đi xe bus giá 15 nghìn về quê, đời chả biết đâu mà lần.

Đừng gây áp lực học hành hay chọn nghề lên các con. Steve Jobs từng khuyên “Thời gian của bạn là có hạn, đừng phí hoài sống bằng cuộc đời của người khác”.

Bài viết thể hiện quan điểm của FB Thế Công Giang.